Ymgynghoriad – Ffarmacogenomeg  

 Arweinydd y Sesiwn: Dr Sophie Harding, Fferyllydd Ymgynghorol ar gyfer Genomeg a Ffarmacogenomeg (Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro)  Trafododd Sophie botensial ffarmacogenomeg i bersonoli meddygaeth yn seiliedig ar wybodaeth enetig, gan dynnu sylw at ei effaith ar ofal cleifion. 

Rhannwyd y Bwrdd Seinio’n bedwar grŵp trafod gan roi’r atebion canlynol i gwestiynau:   

Grŵp Trafod 1 

 Fel claf:  

• A fyddech chi eisiau gwybod canlyniad eich prawf clopidogrel ffarmacogenomig, ac a fyddech chi eisiau gwybod cyn cymryd y clopidogrel?   

• Neu a fyddech chi’n gyffyrddus i rywun gysylltu â chi dim ond os oes newid i’r feddyginiaeth sydd ei hangen arnoch?  

Roedd gan aelodau wahanol ddewisiadau ar gyfer derbyn canlyniadau profion ffarmacogenomeg ar gyfer clopidogrel, gyda rhai eisiau canlyniadau cyn dechrau triniaeth ac eraill dim ond os oes angen newid eu meddyginiaeth. Ystyriwyd bod proses gydsynio glir a gwybodaeth hygyrch am sgîl-effeithiau yn bwysig i wneud penderfyniadau gwybodus. 

 Grŵp Trafod 2    

Mae lefelau amrywiol o dystiolaeth o safon ar gyfer profi gyda meddyginiaethau eraill sy’n metaboleiddio yn rhannol neu’n llawn gan yr un ensym (â clopidogrel). Felly, gallai rhannu canlyniadau gyda Meddygon Teulu agor cyfle i bresgripsiynwyr newid dosau eich meddyginiaeth arall gan ystyried y canlyniadau ffarmacogenomeg: Beth yw eich barn ar hyn?  

Roedd rhannu canlyniadau profion gyda meddygon teulu yn fuddiol i ofal cleifion, yn enwedig wrth addasu dosau ar gyfer meddyginiaethau eraill. Roedd y pryderon yn cynnwys dealltwriaeth gweithwyr gofal iechyd proffesiynol o ffarmacogenomeg, canfod pob amrywiad geneteg, a’r angen am fwy o wybodaeth am sgîl-effeithiau. 

Grŵp Trafod 3    

Mae’n bwysig sicrhau ein bod yn gweithio tuag at fynediad teg at brofion drwy ddefnyddio dull gweithredu ‘Graddio a Lledaenu’ yn dilyn cam treialu ein gwaith. Bydd gan rai rhanbarthau lle mae camau treialu wedi’u lleoli fynediad yn gynt na rhanbarthau eraill: Beth yw eich barn ar y dull hwn?  

 Pwysleisiwyd mynediad cyfartal i brofion ar draws rhanbarthau, a nodwyd bod gweithredu cynlluniau peilot yn gyson a sicrhau adnoddau digonol yn hanfodol. Roedd pryderon am yr amrywiaeth ar lefel ranbarthol a gwahaniaethau ariannol rhwng byrddau iechyd, er bod cyfyngiadau rhanbarthol ar gynlluniau peilot yn cael eu hystyried yn fuddiol o ran rheoli risg. 

Grŵp Trafod 4    

1) Yn dilyn argymhellion gan Raglen Asesu Diagnosteg y Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal (NICE), mae GIG Lloegr bellach yn cymharu’r profion labordy safonol a fyddai’n cael eu cynnig yn erbyn opsiynau Profion Pwynt Gofal. Beth yw eich barn ar wahanol ddulliau o brofi, o safbwynt claf? Beth yw manteision ac anfanteision hyn yn eich barn chi?  

Gwerthfawrogwyd profion pwynt gofal am ganlyniadau cyflym, ond codwyd pryderon am gywirdeb, profion dilynol a dealltwriaeth cleifion. Trafodwyd cwestiynau am leoliad y profion, trin canlyniadau, ac effeithiau meddyginiaethau, gan dynnu sylw at yr angen am eglurder ar y materion hyn. 

2) Sut i ymgysylltu a chyfathrebu â’r cyhoedd ynghylch fferyllogenomeg a’r cynllun?  

 Dylai gwybodaeth fod yn glir ac yn hygyrch, gan ddefnyddio ffeithluniau ac iaith syml, yn enwedig ar gyfer termau fel “ffarmacogenomeg.” Teilwra negeseuon i wahanol gynulleidfaoedd a chanolbwyntio ar bersbectif y claf, gan dynnu sylw at yr effaith ar eu gofal. Rhannu straeon personol ar sut mae profion pwynt gofal yn gwella canlyniadau. Dylai addysg genomeg ddechrau’n gynnar, mewn dosbarthiadau bioleg yn yr ysgol. Dylai meddygon teulu ymgysylltu’n agored â chleifion am feddyginiaethau, tra gall fferyllwyr gefnogi dealltwriaeth, gan ddefnyddio eu rôl ddibynadwy yn y gymuned. Nodwyd pryderon ynghylch cost a hygyrchedd y cyfryngau cymdeithasol. Gall mannau cymunedol fel llyfrgelloedd a fferyllfeydd helpu i ledu ymwybyddiaeth, ochr yn ochr â sianeli llywodraethu lleol presennol.