Genomeg pathogenau yw’r astudiaeth o ddeunydd genetig firysau, bacteria, a microbau eraill i ddeall sut maent yn lledaenu, yn esblygu, ac yn achosi clefydau. Yn GIG Cymru, mae hyn yn helpu wrth olrhain brigiadau o achosion a gwella ymatebion iechyd y cyhoedd.

Darperir gwasanaethau clinigol ac iechyd y cyhoedd genomeg pathogen gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, gan weithio fel rhan annatod o Bartneriaeth Genomeg Cymru.

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cyflawni hyn drwy’r Uned Genomeg Pathogenau (PenGU), labordy arbenigol yng Nghaerdydd. Mae PenGU yn dadansoddi samplau i ganfod mwtaniadau, monitro ymwrthedd i wrthfiotigau, a chefnogi ymchwilio i frigiadau o achosion. Mae’r gwasanaeth hwn yn chwarae rhan hanfodol yn rheoli clefydau heintus fel COVID-19, twbercwlosis, a HIV, gan alluogi clinigwyr a thimau iechyd y cyhoedd i ymateb yn gyflym ac yn effeithiol i fygythiadau sy’n dod i’r amlwg.

I amlinellu eu strategaeth barhaus, mae ICC wedi creu Cynllun Cyflawni Genomeg Pathogenau newydd ar gyfer 2026–2029, sy’n datblygu’r gwaith a sefydlwyd gan Gynllun Cyflawni Genomeg cyfredol Cymru (2022–2025).

Mae’r cynllun yn uchelgeisiol ac yn cwmpasu un ar ddeg o amcanion a gweithgareddau o dan ddau gategori eang o alluogwyr. Mae camau gweithredu penodol yn cael eu hamlinellu i’w cyflawni, yn amodol ar gyllid yn y dyfodol.