{"id":10973,"date":"2024-07-25T14:57:20","date_gmt":"2024-07-25T13:57:20","guid":{"rendered":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/ymgynghoriad-yr-gaeaf-2024\/"},"modified":"2024-08-07T12:04:45","modified_gmt":"2024-08-07T11:04:45","slug":"ymgynghoriad-yr-gaeaf-2024","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/ymgynghoriad-yr-gaeaf-2024\/","title":{"rendered":"Ymgynghoriad yr Gaeaf 2024"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\n<\/svg>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ymgynghoriad yr Gaeaf 2024<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ar 31 Ionawr, cyfarfu ein Bwrdd Seinio yn rhithwir ar Zoom i ymgynghori ar y pynciau canlynol:<\/p>\n

 <\/p>\n

    \n
  • Cynllun y Gweithlu Genomeg – Trosolwg gan Nicki Taverner (AaGIC)<\/li>\n
  • Moeseg a\u2019r defnydd o ddata genomig dynol wrth gadw golwg ar iechyd y cyhoedd \u2013 Trosolwg gan yr Athro Tom Connor (Iechyd Cyhoeddus Cymru\/Prifysgol Caerdydd)<\/li>\n<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Ymgynghoriad 1: <\/strong>Cynllun y Gweithlu Genomeg<\/p>

    Arweinydd y Sesiwn<\/strong>| Nicki Taverner (AaGIC)<\/p>

    Yn dilyn cyflwyniad, gofynnwyd i aelodau drafod dau gwestiwn yn eu grwpiau, ac roedd them\u00e2u allweddol eu hymatebion fel a ganlyn:<\/p>

    1) <\/span><\/strong>Beth fyddai\u2019n rhoi hyder i chi mewn Gweithiwr Gofal Iechyd Proffesiynol (HCP) y tu allan i\u2019r gweithlu arbenigol yn cynnig gofal iechyd genomig i chi?\u00a0<\/strong><\/p>

    • Deall pa ffactorau a ddefnyddiwyd i benderfynu pa feysydd oedd yn berthnasol e.e. gofal sylfaenol<\/li>
    • Dylai gweithwyr gofal iechyd proffesiynol fod yn wybodus, ond ni ddisgwylir iddynt wybod popeth, mae’n iawn i glinigwr ddweud ‘Dydw i ddim yn gwybod’ ar yr amod eu bod yn ategu hyn gyda chamau gweithredu\/atgyfeiriad.<\/li>
    • Negeseuon cyffredin i helpu i gyflwyno dealltwriaeth gyffredinol, gan gynnwys llawlyfrau ar gyfer gweithlu anarbenigol gyda phwyntiau cyfeirio allweddol.<\/li>
    • Secondiadau tymor byr i arbenigeddau\u2019r gweithlu arbenigol lle mae mwy o achosion na\u2019r arfer o gyflyrau genetig\/genomig (e.e. oncoleg, offthalmoleg.)<\/li>
    • Cynnal lefelau uchel o lythrennedd a\/neu ymwybyddiaeth genomig<\/li>
    • Gweithwyr gofal iechyd proffesiynol yn dangos diddordeb a pharodrwydd i ganfod y llwybrau gofynnol<\/li>
    • Tystiolaeth sy’n awgrymu bod HCP penodol wedi bod yn ymwneud \u00e2 gofal iechyd genomig eisoes<\/li>
    • Caniat\u00e1u digon o amser i drafod a gwneud penderfyniadau ar y cyd, gan gynnwys y claf.<\/li>
    • HCP yn gweithredu’n hyderus yn eu gallu i gyfeirio at y llwybr cywir<\/li>
    • Gwybodaeth genomeg a’r canllawiau diweddaraf i gleifion yn cael eu harddangos yn amlwg yn yr ystafelloedd aros<\/li>
    • Egluro y bydd canlyniadau\u2019n cael eu trin yn gyfrinachol, ac egluro sut y bydd cyfathrebu rhwng yr arbenigedd sy\u2019n atgyfeirio \u00e2 thimau genomeg arbenigol yn digwydd<\/li>
    • ‘Llysgenhadon Genomeg’ amlwg o fewn yr arbenigedd clinigol gwreiddiol wrth law i helpu i ateb unrhyw gwestiynau.<\/li><\/ul>
      \u00a0<\/div>

      2) <\/strong>Sut allwn ni annog y gweithlu ehangach i ymwneud \u00e2 gofal iechyd genomig?\u00a0<\/strong><\/p>

      • Dangos yn glir ble rydyn ni arni gyda genomeg, gan ddefnyddio enghreifftiau o’r hyn y gellir ei wneud o fewn gofal iechyd<\/li>
      • Cyflwyno cysyniadau genomeg sylfaenol yn gynharach yn y cwricwlwm ysgol<\/li>
      • Dadansoddi’r pwnc fel ei fod yn glir ac yn gwneud synnwyr i’r cyhoedd, er enghraifft, trwy ddefnyddio enghreifftiau bywyd go iawn o straeon cleifion.<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
        \n\t\t\t\t\t
        \n\t\t\t\t
        \n\t\t\t\t
        \n\t\t\t\t\t\t\t
        \n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
        \n\t\t\t\t\t
        \n\t\t\t\t
        \n\t\t\t\t
        \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

        Ymgynghoriad 2: Genomeg Pathogen \u2013 Moeseg\u00a0<\/strong><\/p>

        Arweinydd y sesiwn:<\/strong> Tom Connor (Prifysgol Caerdydd\/Iechyd Cyhoeddus Cymru)<\/p>

        \u00a0Yn dilyn cyflwyniad, gofynnwyd i\u2019r aelodau drafod pedwar cwestiwn yn eu grwpiau, ac roedd them\u00e2u allweddol eu hymatebion fel a ganlyn:<\/span><\/p>

        1)Beth mae cleifion yn ei ddisgwyl o ran defnyddio eu data ar gyfer cymryd camau gweithredu mwy manwl gywir ynghylch iechyd y cyhoedd (e.e fel rhan o sgrinio)?\u00a0<\/strong><\/p>

        • Lefel uchel o onestrwydd a thryloywder ym mhob cyfathrebiad i helpu i feithrin ymddiriedaeth rhwng y claf a\u2019r rhai sy\u2019n defnyddio eu data. Eglurder ynghylch sut a phryd y caiff y data ei ddefnyddio ac at ba ddiben, er mwyn cael caniat\u00e2d gwybodus llawn.<\/li>
        • Dylai data personol fod yn hygyrch ar draws y DU, fodd bynnag, mae profiad yn awgrymu nad yw hyn yn wir ar hyn o bryd.<\/li>
        • Mae angen gwneud gwaith i liniaru drwgdybiaeth y cyhoedd a diffyg canfyddedig o ran moeseg wrth gasglu data, e.e ar ffurf polisi i ddangos defnydd o ddata a buddion cymdeithasol.<\/li>
        • Mae’n bwysig ystyried sut i symleiddio data i’w ddefnyddio gan y cyhoedd, e.e. yn ystod digwyddiad fel pandemig, a sut i’w wneud yn berthnasol ac yn ddefnyddiol tra’n rhoi sicrwydd.<\/li>
        • Dylid ystyried hawliau unigol hefyd, gan gynnwys amddiffyn hawl unigolion i dynnu’n \u00f4l.<\/li><\/ul>

          \u00a0<\/strong><\/p>

          2) Beth mae cleifion yn ei ddisgwyl o ran y defnydd o\u2019u data ar hyn o bryd ar gyfer gweithgareddau iechyd y cyhoedd (lefel poblogaeth)?\u00a0<\/strong><\/p>

          • Targedu addysg well i grwpiau sydd mewn perygl gan gynnwys enghreifftiau o ddefnydd data.<\/li>
          • Mae negeseuon cyson yn allweddol, yn enwedig lle mae gofynion\/cymhwysedd gwahanol<\/li>
          • A oes gan gleifion ddewis o ran casglu a storio data? Mae tryloywder yn hanfodol i reoli caniat\u00e2d parhaus ar gyfer casglu\/storio data, yn enwedig ynghylch pwy all gael mynediad at y data hwn ac at ba ddiben, er enghraifft, cyflogwyr neu yswirwyr.<\/li><\/ul>
            \u00a0<\/div>

            3) Pa ddealltwriaeth sydd gan gleifion o foeseg, a’r gwahanol ystyriaethau o ran iechyd y cyhoedd yn erbyn, dyweder, moeseg ymchwil?\u00a0<\/strong><\/p>

            • Yn gyffredinol, roedd gan yr aelodau ddealltwriaeth dda o foeseg ymchwil feddygol, ond llai mewn perthynas ag iechyd y cyhoedd. Mae\u2019n bosibl nad oes gan y cyhoedd lawer o wybodaeth am y naill na\u2019r llall, gan gynnwys y defnydd o\u2019u data, a allai atal eu gallu i roi caniat\u00e2d gwybodus.<\/li>
            • Teimlai rhai aelodau y gallai\u2019r broses ar gyfer cynnal moeseg iechyd y cyhoedd deimlo\u2019n fwy dibynadwy na moeseg ymchwil, a allai gael ei dylanwadu (er enghraifft, gan gwmn\u00efau fferyllol)<\/li>
            • Yn gyffredinol, roedd yr aelodau’n cytuno \u00e2’r cysyniad o ‘fudd ehangach’ wrth ddefnyddio data ar gyfer gweithgareddau iechyd y cyhoedd ar lefel y boblogaeth<\/li>
            • Wrth i\u2019r data a gynhyrchir dyfu, mae angen mwy o wybodaeth i hysbysu cleifion a\u2019r cyhoedd faint o\u2019r data sy\u2019n mynd i storfa storio ganolog y gellir ei defnyddio ar gyfer cwestiynau ar raddfa\u2019r boblogaeth.<\/li>
            • Gellid defnyddio enghreifftiau sydd wedi cael cyhoeddusrwydd eang (fel yn ystod y pandemig Covid) sy\u2019n dangos sut mae data sgrinio\u2019n cael ei ddefnyddio ar sail iechyd y cyhoedd ehangach fel arfau effeithiol i egluro beth yw ystyr \u2018budd iechyd y cyhoedd\u2019.<\/li>
            • Angen ystyried mecanweithiau optio allan i’w gwneud mewn ffordd sy’n osgoi stigmateiddio pobl a allai ddewis gwneud hynny<\/li>
            • Holodd rhai aelodau a fyddai unrhyw wthio’n \u00f4l gan ymchwilwyr iechyd y cyhoedd pe bai haenau ychwanegol o gymeradwyaethau moesegol yn cael eu hychwanegu.<\/li>
            • Rhaid ystyried sut rydym yn cysylltu \u00e2 mentrau ledled y DU fel Ein Iechyd yn y Dyfodol. Holwyd sut y gellid cyrchu data a gasglwyd gan astudiaethau o’r fath er budd iechyd y cyhoedd a pha wybodaeth am foeseg sy’n cael ei lledaenu pan fydd pobl yn cofrestru<\/li><\/ul>
              \u00a0<\/div>

              4) Pa ymgysylltu ac addysg y gall fod eu hangen, ochr yn ochr ag ymdrechion i ddefnyddio data genomig dynol a gynhyrchir yn rheolaidd?\u00a0<\/strong><\/p>

              • Mae’n bwysig deall sut y byddai hyn yn edrych o safbwynt y claf. Teimlai’r aelodau y byddai angen rhaglen fawr o gyfathrebu fel yr amlinellwyd yn y pwyntiau canlynol i leihau pryderon y cyhoedd<\/li>
              • Datblygu ymgyrch addysg ehangach a fyddai\u2019n anelu at sefydlu gwybodaeth waelodlin o\u2019r meysydd canlynol:<\/li>
              • Beth yw genomeg?<\/li>
              • Sut mae’n cael ei ddefnyddio ym maes iechyd y cyhoedd?<\/li>
              • Pa fesurau diogelu sydd ar waith i ddiogelu fy nata?<\/li>
              • A fydd modd fy adnabod ar unrhyw adeg?<\/li>
              • Sut bydd fy samplau\/data yn cael eu storio?<\/li>
              • Datblygu cynllun cyfathrebu i dargedu cymunedau\/grwpiau diddordeb penodol<\/li>
              • Gallai’r cyfathrebiadau ehangach a mwy penodol ddefnyddio’r offer canlynol:<\/li>
              • Taflenni gwybodaeth syml<\/li>
              • Ffilmiau gwybodaeth gyhoeddus \u2013 fideos a\/neu ffeithluniau (gan gynnwys animeiddiadau)<\/li>
              • Mynegwyd gofal ynghylch y defnydd o dermau fel \u2018cadw golwg ar\u2019 oherwydd gellid ei ystyried yn annymunol o ganlyniad i ystyron cymdeithasol-ddiwylliannol negyddol.<\/li>
              • Er bod yr aelodau’n cydnabod ein bod yn dibynnu ar setiau data mawr o safbwynt clinigol, mae angen gwneud hyn yn glir i’r cyhoedd. Byddai angen i ni sicrhau cydbwysedd rhwng casglu\u2019r symiau mawr hyn o ddata, yn erbyn y dewis personol i optio allan o gael ein cynnwys mewn setiau data o\u2019r fath. Dylai hyn gynnwys pwysleisio y bydd y data’n cael ei ddefnyddio’n gyfrinachol ac yn ddienw.<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
                \n\t\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t
                \n\t\t\t\t\t\t\t
                \n\t\t\t
                <\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                Ymgynghoriad yr Gaeaf 2024 Ar 31 Ionawr, cyfarfu ein Bwrdd Seinio yn rhithwir ar Zoom i ymgynghori ar y pynciau canlynol:   Cynllun y Gweithlu Genomeg – Trosolwg gan Nicki Taverner (AaGIC) Moeseg a\u2019r defnydd o ddata genomig dynol wrth gadw golwg ar iechyd y cyhoedd \u2013 Trosolwg gan yr Athro Tom Connor (Iechyd Cyhoeddus […]<\/p>\n","protected":false},"author":143891584,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_wpcom_ai_launchpad_about_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_gallery_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_contact_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_events_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_video_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_portfolio_piece":false,"footnotes":""},"class_list":["post-10973","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/Pb2bmH-2QZ","jetpack_sharing_enabled":true,"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/143891584"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10973"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10977,"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10973\/revisions\/10977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}