{"id":10630,"date":"2024-04-18T12:37:09","date_gmt":"2024-04-18T11:37:09","guid":{"rendered":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/ymgynghoriad-yr-hydref-2023\/"},"modified":"2024-04-18T12:57:41","modified_gmt":"2024-04-18T11:57:41","slug":"ymgynghoriad-yr-hydref-2023","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/ymgynghoriad-yr-hydref-2023\/","title":{"rendered":"Ymgynghoriad yr Hydref 2023"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\n<\/svg>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ymgynghoriad yr Hydref 2023 <\/strong><\/h1>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Rhwng 19 a 20 Hydref, cyfarfu ein Bwrdd Seinio ar gyfer eu hymgynghoriad hybrid cyntaf, gyda nifer o aelodau’n cyfarfod wyneb yn wyneb yng Nghaerdydd ac eraill yn ymuno’n rhithwir trwy Zoom.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Beth gafodd ei drafod?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ar y diwrnod cyntaf, gwnaeth cynrychiolwyr y Bwrdd Seinio, Clare a Guy roi cyflwyniad rhyngweithiol ar y datblygiadau diweddaraf ar y lefel hon, ochr yn ochr \u00e2 diweddariadau rhaglen allweddol.<\/p>\n

Yna ymgynghorwyd ag aelodau\u2019r Bwrdd Seinio ar y pynciau canlynol:<\/p>\n

    \n
  • Y defnydd arfaethedig o ddilyniannu genom cyfan ar gyfer cleifion ag anhwylderau iechyd meddwl<\/li>\n
  • Datblygu Strategaeth Ymchwil Genomeg Cymru<\/li>\n<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Ymgynghoriad 1: Y defnydd arfaethedig o ddilyniannu genom cyfan (WGS) ar gyfer cleifion ag anhwylderau iechyd meddwl <\/strong><\/p>\n

    Arweinydd Sesiwn<\/strong> | Donna Duffin (Gwasanaeth Genomeg Meddygol Cymru Gyfan)<\/p>\n

    Amlinellwyd cynigion ar gyfer astudiaeth ymchwil i gynnal WGS mewn cleifion ag anhwylderau iechyd meddwl, megis sgitsoffrenia. Rhoddodd yr Aelodau\u2019r atebion a ganlyn i\u2019r pedwar cwestiwn hyn:<\/p>\n

      \n
    • A ydych chi’n teimlo bod unrhyw gwestiynau ychwanegol\/amgen y dylid eu gofyn \/ ymchwilio iddynt?<\/li>\n<\/ul>\n

       <\/p>\n

      Teimlai\u2019r Aelodau y dylid ystyried y canlynol:<\/p>\n

        \n
      • Effaith y profion\/ymchwil hwn ar aelodau’r teulu ehangach<\/li>\n
      • Effaith sbardunau amgylcheddol ar gyflyrau iechyd meddwl rhagdueddol yn enetig<\/li>\n
      • Effaith cymryd rhan yn yr astudiaeth ar fywyd yr unigolyn o ran cael gwaith a mynediad i yswiriant iechyd neu forgais<\/li>\n
      • Dylai\u2019r data a gesglir o\u2019r astudiaeth fod yn ddiogel a dim ond gyda\u2019r caniat\u00e2d a\u2019r cydsyniad cywir yn eu lle y dylid cael mynediad ato.<\/li>\n
      • Mae’n bwysig ystyried pa mor gynrychioliadol o ddemograffeg yw maint sampl bach o 200.<\/li>\n
      • Pa bryderon sydd gennych am oblygiadau\u2019r cynnig i gleifion y GIG yn y dyfodol?<\/li>\n<\/ul>\n

         <\/p>\n

          \n
        • Gallai\u2019r risg gynyddol a gyflwynir o ganlyniad i fod yn rhagdueddol o gael cyflwr fod yn drallodus i\u2019r claf a\u2019r teulu oherwydd y stigma sy\u2019n gysylltiedig \u00e2 chyflyrau iechyd meddwl.<\/li>\n
        • Sicrhau bod yr holl gyfranogwyr yn cael eu cefnogi’n briodol naill ai wyneb yn wyneb neu ar-lein.<\/li>\n
        • Mae angen canllawiau clir ar rannu data i fynd i’r afael \u00e2 phryderon ynghylch yr effaith y gallai hyn ei chael ar fynediad cleifion i yswiriant bywyd neu iechyd<\/li>\n
        • Dylid cael caniat\u00e2d gwybodus fel mater o drefn drwy gydol y broses wrth i bethau symud ymlaen a newid ar gyfer pob cyfranogwr.<\/li>\n
        • Rhaid inni sicrhau bod unrhyw ddulliau a fabwysiedir yn cael eu teilwra i weddu i bob cyfranogwr yn unigol.<\/li>\n
        • Mae angen gwella cyfathrebu, yn enwedig wrth aros am ganlyniadau, er mwyn helpu i leddfu rhai o’r pryderon<\/li>\n<\/ul>\n

           <\/p>\n

          O ran yr effaith ar y GIG ehangach, codwyd y pryderon a ganlyn gennych:<\/p>\n

            \n
          • Mae angen inni fod yn glir ynghylch sut a pham y byddai data o\u2019r fath o\u2019r astudiaeth yn cael ei rannu ag endidau masnachol<\/li>\n
          • Unwaith y daw\u2019r cyhoedd yn ymwybodol bod profi\/sgrinio ar gyfer y cyflyrau hyn yn opsiwn, gallai arwain at gynnydd yn nifer y bobl sy\u2019n gofyn i\u2019w meddygon teulu am brofion drwy\u2019r GIG.<\/li>\n
          • Gallai endidau masnachol ddechrau cynnig profion sgrinio uniongyrchol i ddefnyddwyr ar gyfer y cyflyrau hyn; efallai na fydd gan y rhain yr un lefel o gwnsela a allai roi pwysau ar y GIG i gefnogi.<\/li>\n
          • Sut fyddech chi’n teimlo pe dywedwyd wrthych eich bod mewn mwy o berygl o gael sgitsoffrenia? A fyddai\u2019n effeithio ar eich dewisiadau\/a fyddai\u2019n ddefnyddiol gwybod ym mha gategori risg yr ydych?<\/li>\n
          • Ni fyddai rhai aelodau eisiau gwybod gan y byddent wedi eu cythryblu gan y canfyddiadau, tra byddai eraill eisiau gwybod a allent wneud rhywbeth i liniaru\/oedi ar gychwyn.<\/li>\n
          • Byddai’n hanfodol darparu dolenni i adnoddau digidol a grwpiau cymorth lleol i gefnogi\u2019r<\/li>\n
          • cyfranogwr yn dilyn diagnosis<\/li>\n
          • Roeddech yn teimlo bod angen gwneud mwy i wneud profion genetig yn fwy hygyrch a normal.<\/li>\n
          • Ym mha ffyrdd y gallwn wella cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant ar gyfer y cynnig hwn?<\/li>\n
          • Dylai pob deunydd addysgol sy’n ymwneud \u00e2’r astudiaeth hon ystyried arddulliau dysgu unigryw<\/li>\n
          • Ystyried beth allwn ni ei wneud i gysylltu \u00e2 chymunedau anoddach eu cyrraedd; gallai hyn gynnwys estyn allan drwy Llais, Aelodau\u2019r Bwrdd Seinio gyda chysylltiadau \u00e2 chymunedau amrywiol, digwyddiadau ymgysylltu fel Caffis Genomeg, Llysgenhadon Young Minds ac elusennau (fel Ymddiriedolaeth Trussell, Sefydliad Allen Lane, ac ati).<\/li>\n<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
            \n\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
            \n\t\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t
            \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

            Ymgynghoriad 2: Strategaeth Ymchwil Genomeg i Gymru<\/strong><\/p>

            Arweinwyr Sesiynau<\/strong> | Saskia Hagenaars a Lexy Smith (IQVIA)<\/span><\/p>

            Disgrifiwyd y gwaith ymgynghorol sy\u2019n cael ei wneud gan IQVIA i ddatblygu Strategaeth Ymchwil Genomeg i Gymru ac yna rhannwyd aelodau\u2019r Bwrdd Seinio yn bedwar gr\u0175p i ateb y cwestiynau canlynol:<\/span><\/p>

            Gr\u0175p 1 A ddylai rhai meysydd ymchwil genomeg gael eu blaenoriaethu dros eraill, o ran cyllid neu ddyrannu adnoddau, a pham?<\/span><\/p>

            • Mae’n bwysig blaenoriaethu’r meysydd hynny a fyddai’n cael yr effaith fwyaf, er enghraifft meysydd penodol o oncoleg.<\/li>
            • Mae’n bwysig cynnal dadansoddiad GAP trylwyr i weld pa ymchwil genomeg sydd eisoes yn digwydd i nodi’r hyn sydd ar goll<\/li>
            • Dim ond trwy rannu gwybodaeth y byddai’n haws dosbarthu cyllid; byddai angen inni ddatblygu mecanweithiau i hwyluso rhannu gwybodaeth<\/li>
            • Pwysigrwydd partneriaethau strategol, megis cydweithio \u00e2 chwmn\u00efau ffarmacoleg<\/li><\/ul>

              \u00a0<\/p>

              Gr\u0175p 2: A ydych yn cytuno \u00e2\u2019r argymhellion a pham?<\/p>

              • Cytunodd yr Aelodau \u00e2’r holl argymhellion, ar yr amod eu bod yn cael eu cyfleu mewn ffordd hygyrch<\/li>
              • Ni ddylai rhoi caniat\u00e2d gael ei ystyried yn ddigwyddiad un-amser ‘am oes’ ond dylid ei ailystyried yn rheolaidd wrth i gyd-destunau newid, gyda’r opsiwn i dynnu’n \u00f4l yn glir o’r cychwyn cyntaf.<\/li>
              • Ni fyddai agwedd ‘safonol’ at gydsyniad yn gweithio os ydym am gael caniat\u00e2d gwybodus<\/li>
              • Mynegodd yr aelodau bryderon ynghylch gallu unigolyn i ddeall yr holl oblygiadau, a bod angen cyfleu’r rhain yn glir. Dylai hyn gynnwys beth sy’n digwydd i ddata sydd eisoes yn cael ei ddefnyddio pe bai caniat\u00e2d yn cael ei dynnu’n \u00f4l yn ddiweddarach<\/li><\/ul>

                \u00a0<\/p>

                Gr\u0175p 3: Beth yw\u2019r cwestiynau pwysig i\u2019w gofyn i\u2019r cyhoedd wrth ddatblygu model caniat\u00e2d, yn enwedig o ran gweithredu?<\/p>

                • Angen sefydlu canfyddiad y cyhoedd o ganiat\u00e2d; mae barn amrywiol ar y gwahaniaeth rhwng caniat\u00e2d a chaniat\u00e2d gwybodus<\/li>
                • Pwysleisiwyd pwysigrwydd ymgysylltu \u00e2’r cyhoedd wrth ddatblygu ffurflenni caniat\u00e2d<\/li>
                • Dylid cyflwyno gwybodaeth mewn amrywiaeth o ffyrdd i hwyluso dealltwriaeth<\/li>
                • Mae’n bwysig nodi o’r cychwyn cyntaf rai agweddau allweddol yn dilyn y broses gydsynio e.e. Pwy sy’n berchen ar fy nata a\/neu samplau? Beth yw’r rhagdybiaethau y byddwch yn gweithio ohonynt os rhoddir caniat\u00e2d? Pa mor hir fydd fy nghaniat\u00e2d yn para cyn y bydd angen i mi gael fy nghydsynio eto?<\/li>
                • Mae angen strategaeth i ddiffinio\u2019r hyn a olygwn wrth dermau allweddol ac amlinellu cwmpas yr hyn y rhoddir caniat\u00e2d iddo, gan sicrhau bod cydraddoldeb ac amrywiaeth yn cael eu cydnabod yn briodol.<\/li>
                • Dylem anelu at chwalu rhwystrau daearyddol gyda dosbarthiad teg o wybodaeth.<\/li>
                • Mae angen inni ystyried y ffordd orau o gyflwyno effaith unrhyw gynigion i wella llwybrau cleifion; gan bwysleisio bod angen atal oedi neu leihau amseroedd aros<\/li><\/ul>
                  • Mae angen inni fynd i\u2019r afael ag unrhyw faterion a all godi rhwng Cymru a Lloegr, yn ogystal ag unrhyw anghydraddoldebau iechyd a all fodoli mewn gwahanol fyrddau iechyd yng Nghymru<\/li>
                  • Mae angen inni ystyried effaith ddiwylliannol yr hyn yr ydym yn gofyn am gydsyniad ar ei gyfer<\/li>
                  • O ganlyniad i\u2019r gwahaniaethau diwylliannol hyn, bu ichi rybuddio yn erbyn mabwysiadu model caniat\u00e2d \u2018tybiedig\u2019<\/li><\/ul>
                    • Mae angen inni ddarparu ar gyfer gwahanol lefelau o gydsyniad oherwydd gallai rhai unigolion fod yn fodlon cydsynio i ran o gynnig, ond nid i\u2019r cyfan<\/li>
                    • Gwnaethoch grynhoi’r pwyntiau hyn trwy awgrymu y gellid gofyn y cwestiynau canlynol mewn unrhyw fodel caniat\u00e2d a weithredwyd: Pwy fydd yn gallu cyrchu fy samplau\/data a beth maen nhw’n mynd i’w wneud \u00e2 nhw? Am ba hyd y byddant yn cael eu cadw a Beth fydd yn digwydd iddynt ar \u00f4l fy marwolaeth? A fyddaf yn cael cwnsela am y canlyniadau a gaf?<\/li><\/ul>

                      \u00a0<\/p>

                      Gr\u0175p 4: Sut y dylid ymgynghori \u00e2’r cyhoedd ar strategaeth wrth symud ymlaen, yn enwedig o ran cyfleu allbynnau a llwyddiannau ymchwil?<\/p>

                      • Teimlai\u2019r aelodau y dylid ymgynghori \u00e2 grwpiau eiriolaeth a chymorth cleifion, grwpiau a sefydliadau cymunedol, ysgolion a phrifysgolion ac y dylid integreiddio deunydd i adnoddau presennol, megis clinigau SWAN.<\/li>
                      • Dylid cyfleu unrhyw wybodaeth mewn amrywiaeth o fformatau gwahanol gan gynnwys ar-lein, sain weledol, mewn mannau cyhoeddus i gyrraedd y rhai sydd wedi\u2019u hallg\u00e1u\u2019n ddigidol, gydag opsiynau hawdd eu darllen ar gael, yn iaith gyntaf y claf lle bo modd.<\/li>
                      • Mae angen i ddisgwyliadau ynghylch cymryd rhan mewn astudiaeth fod yn glir, gan gynnwys gwybodaeth am hunanatgyfeirio, gwasanaethau presennol a lefel ymrwymiad.<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
                        \n\t\t\t\t\t
                        \n\t\t\t\t
                        \n\t\t\t\t
                        \n\t\t\t\t\t\t\t
                        \n\t\t\t
                        <\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                        Ymgynghoriad yr Hydref 2023 Rhwng 19 a 20 Hydref, cyfarfu ein Bwrdd Seinio ar gyfer eu hymgynghoriad hybrid cyntaf, gyda nifer o aelodau’n cyfarfod wyneb yn wyneb yng Nghaerdydd ac eraill yn ymuno’n rhithwir trwy Zoom. Beth gafodd ei drafod? Ar y diwrnod cyntaf, gwnaeth cynrychiolwyr y Bwrdd Seinio, Clare a Guy roi cyflwyniad rhyngweithiol […]<\/p>\n","protected":false},"author":143891584,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_wpcom_ai_launchpad_about_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_gallery_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_contact_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_events_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_video_page":false,"_wpcom_ai_launchpad_portfolio_piece":false,"footnotes":""},"class_list":["post-10630","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/Pb2bmH-2Ls","jetpack_sharing_enabled":true,"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10630","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/143891584"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10630"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10630\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10638,"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10630\/revisions\/10638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/genomicspartnership.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}